1 stycznia 2026 r. zaczął obowiązywać jeden z najistotniejszych elementów unijnej polityki klimatycznej w obszarze handlu międzynarodowego: pełne wdrożenie Mechanizmu Dostosowania Emisji na Granicach (CBAM). Od tego dnia przywóz towarów objętych CBAM na obszar celny Unii będzie możliwy wyłącznie przez podmiot posiadający status upoważnionego zgłaszającego CBAM (UZ CBAM).
Aby umożliwić importerom przygotowanie się do nowych wymogów, proces składania wniosków o nadanie statusu UZ CBAM został uruchomiony 1 grudnia 2025 r. – za pośrednictwem unijnego portalu dostępnego poprzez PUESC.
Poniżej przedstawiam najważniejsze zasady funkcjonowania nowego systemu.
Czym jest CBAM?
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to narzędzie UE służące ograniczaniu „ucieczki emisji”, czyli przenoszenia produkcji do krajów o niższych standardach klimatycznych. Mechanizm ma zapewnić, aby towary wysokoemisyjne – wytwarzane poza UE – odzwierciedlały koszt emisji CO₂, zbliżony do tego, który ponoszą producenci unijni.
Więcej informacji o mechanizmie dostępne jest na stronach instytucji takich jak:
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska
- KOBIZE – informacje ogólne o CBAM
- Komisja Europejska – strona dedykowana CBAM
- Krajowa Administracja Skarbowa
Kto może złożyć wniosek o status UZ CBAM?
Wniosek przed dokonaniem importu składa:
- Importer mający siedzibę w państwie członkowskim UE – jeżeli samodzielnie dokonuje zgłoszeń celnych.
- Pośredni przedstawiciel celny – wyłącznie w sytuacji, gdy:
- importer wyznaczy go do działania w swoim imieniu,
- przedstawiciel wyrazi zgodę na pełnienie roli upoważnionego zgłaszającego CBAM.
W każdym przypadku status musi zostać przyznany przed rozpoczęciem przywozu towarów CBAM po 1 stycznia 2026 r., chyba że zastosowanie mają szczególne przepisy przejściowe opisane niżej.
Jak złożyć wniosek? – krok po kroku
- Dostęp do portalu CBAM
Procedura odbywa się wyłącznie elektronicznie – w unijnym portalu zgłaszającego CBAM. Dostęp do portalu jest uzyskiwany poprzez Platformę Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC).
Aby złożyć wniosek, importer lub pośrednik musi posiadać na PUESC odpowiednie uprawnienia, w szczególności „Dostęp do rejestru CBAM”.
Importerzy, którzy już korzystali z rejestru przejściowego CBAM i mają przyznane uprawnienie „Dostęp do rejestru CBAM”, uzyskają dostęp do portalu automatycznie.
Podmioty, które nie mają jeszcze tego uprawnienia, powinny pilnie dokonać rejestracji na PUESC.
- Złożenie wniosku
Wniosek składany jest w formie elektronicznej przez portal zgłaszającego CBAM. Następnie trafia on do Krajowej Administracji Skarbowej, która jest organem właściwym do jego weryfikacji.
- Rozpatrzenie wniosku
Właściwym organem jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu.
Czas na podjęcie decyzji wynosi 120 dni od złożenia kompletnego wniosku.
Czy można importować towary CBAM bez nadanego statusu?
Co do zasady – nie, począwszy od 1 stycznia 2026 r., przywóz możliwy będzie tylko przez UZ CBAM.
Ustawodawca przewidział jednak dwa wyjątki:
- Import do 50 ton rocznie
Importer nie musi występować o status UZ CBAM, jeżeli łączna masa netto importowanych towarów CBAM w danym roku kalendarzowym nie przekracza 50 ton.
Wyjątek nie dotyczy jednak dwóch kategorii:
- energii elektrycznej,
- wodoru.
Dla tych towarów obowiązki CBAM mają zastosowanie bez względu na ilość importu.
- Procedura przejściowa – złożony wniosek
Od 1 stycznia 2026 r. importer może przywozić towary CBAM przekraczające próg 50 ton, jeżeli złożył wniosek o nadanie statusu UZ CBAM przed przywozem.
Warunkiem jest, aby wniosek został złożony najpóźniej do 31 marca 2026 r.
Do czasu rozpatrzenia wniosku import jest dopuszczalny, lecz status musi zostać ostatecznie nadany po weryfikacji przez KAS.
Gwarancja CBAM – kiedy jest obowiązkowa?
Obowiązek złożenia gwarancji wynika z art. 17 ust. 5 rozporządzenia CBAM i występuje w sytuacji, gdy:
- wnioskodawca złożył wniosek o status upoważnionego zgłaszającego CBAM oraz
- prowadzi działalność krócej niż dwa ostatnie lata obrotowe poprzedzające rok złożenia wniosku.
Gwarancja ma potwierdzić zdolność finansową i operacyjną do realizacji obowiązków wynikających z CBAM. Składa się ją do tego samego organu, który rozpatruje wniosek – tj. Dyrektora IAS w Poznaniu. Ten organ również monitoruje oraz zwalnia gwarancję.
Podsumowanie
Nowy system CBAM wprowadza obowiązek uzyskania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM dla importerów towarów wysokoemisyjnych. Już od 1 grudnia 2025 r. możliwe będzie składanie wniosków o nadanie statusu, natomiast od 1 stycznia 2026 r. przywóz będzie dopuszczalny zasadniczo tylko przez podmiot posiadający ten status.
Kluczowe jest zapewnienie dostępu do portalu CBAM poprzez PUESC oraz – w razie krótkiej historii działalności – przygotowanie gwarancji wymaganej przepisami.
System stanowi istotny element europejskiej polityki klimatycznej i będzie wymagać od importerów bieżącego dostosowania procesów oraz uważnego monitorowania wymogów regulacyjnych.
Wsparcie DTA w uzyskaniu statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM
Importerzy przygotowujący się do stosowania nowych obowiązków wynikających z CBAM mogą powierzyć nam obsługę procesu uzyskania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM. DTA zapewnia kompleksowe wsparcie, obejmujące rejestrację uprawnień na PUESC, weryfikację danych importera, przygotowanie i złożenie wniosku w unijnym portalu CBAM oraz bieżącą obsługę formalną do czasu nadania statusu przez właściwy organ.
Skorzystanie z tej usługi pozwala importerom ograniczyć ryzyko błędów proceduralnych oraz zapewnić zgodność z wymogami rozporządzenia CBAM już od 1 stycznia 2026 r.
Kontakt w sprawie obsługi procesu uzyskania statusu UZ CBAM: cbam@dta.com.pl
